Methodiek Keuzegids hbo 2027

In de Keuzegids hbo 2027 vind je heel veel informatie over hbo-opleidingen. Waar komt al die informatie vandaan? En hoe komen de oordelen tot stand? Op deze pagina leggen we het je uit. Eerst globaal, en voor de echt diehards ook tot in de kleinste details. 

Waar komt de informatie uit de Keuzegids vandaan?

Wij werken met informatie uit betrouwbare bronnen, zoals de studentenoordelen uit de Nationale Studenten Enquête (NSE), uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van Landelijk Centrum Studiekeuze, arbeidsmarktcijfers van het Researchcentrum voor Onderzoek en Arbeidsmarkt (ROA) en studiesuccescijfers uit de Studiekeuzedatabase. Die cijfers selecteren en bewerken wij vervolgens zelf. Daarbij vinden we het belangrijk dat de cijfers vergelijkbaar zijn, en dat ze relevant zijn voor studiekiezers. 

Dit jaar weer nieuwe gegevens uit de Nationale Studenten Enquête

Onze oordelen zijn gebaseerd op de resultaten van de NSE 2026. Let op: in 2021 heeft Studiekeuze123 (tegenwoordig Landelijk Centrum Studiekeuze) de vragenlijst herzien. De oordelen in deze gids kunnen daarom niet een-op-een vergeleken worden met de oordelen in edities van vóór 2022.

Verschil met de NSE

Je kan resultaten van opleidingen in de NSE op verschillende manieren weergeven. Op de website Studiekeuze123.nl worden absolute scores getoond. Je ziet dan dat een bepaalde hbo-bachelor 3,4 op het thema ‘docenten’ scoort. Om goed te kunnen beoordelen wat dit cijfer betekent, moet je weten wat hbo-bachelors gemiddeld scoren op dit thema (bijvoorbeeld 3,83). In de Keuzegids werken we daarom met relatieve scores, die laten zien of een opleiding hoger of lager dan gemiddeld scoort. In het geval van deze opleiding zal je onder het thema docenten dus een ‘minnetje’ vinden; dat betekent ‘lager dan gemiddeld’.

Wil je meer weten over hoe de gids werkt? Ga dan naar de Leeswijzer.

Hoe de scores precies worden berekend, wordt hieronder in detail uitgelegd. Klik op het juiste kopje voor meer informatie.

Totstandkoming oordelen

In deze gids zijn alle hbo-bachelors en associate degrees opgenomen die aan de volgende voorwaarden voldoen:

  •   Ze waren op 1 juli 2026 opgenomen in het landelijke register croho (zie DUO);
  •   Ze hadden op die datum en geldige NVAO-accreditatie die doorliep tot tenminste medio 2027;
  •   Ze worden daadwerkelijk per september 2027 aangeboden.


Elke opleiding wordt in de Keuzegids op verschillende aspecten beoordeeld. Er wordt onderscheid gemaakt tussen studentenoordelen uit de Nationale Studenten Enquête en studiesuccescijfers. Voltijd, deeltijd en duale oordelen worden samengevoegd.

Scores en zegels

In de Keuzegids kijken we naar relatieve scores. We laten dus per aspect zien of een opleiding op-, onder-, of bovengemiddeld scoort ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het hbo.

Dat kun je onder andere zien aan de symbolen in de tabel. Aan het symbool ‘•’ zie je dat de opleiding rond het gemiddelde scoort. Een plusje betekent bovengemiddeld en een minnetje ondergemiddeld. De symbolen lopen van – – – tot ++.

Alle plusjes en minnetjes bij elkaar leiden tot een totaalscore tussen de 0 en de 100 punten. Als een opleiding op alle aspecten gemiddeld scoort, krijgt hij 60 punten. Met elk minnetje of plusje gaan er punten af of komen er punten bij.

De totaalscore wordt daarnaast uitgedrukt in één tot vijf sterren. Daarbij is een score van 3 sterren gemiddeld en vanaf 4,5 sterren spreken we van een ‘topopleiding’. Dit is ook te herkennen aan de medaille:

Feiten

Naast de prestaties en de oordelen willen we ook graag wat vertellen over de feiten van een opleiding. Wordt de opleiding bijvoorbeeld ook in deeltijd of duaal aangeboden? In welke talen kun je de opleiding volgen? En hoeveel kost het eigenlijk om te studeren? Deze feitjes hebben we voor je uitgezocht. Hiervoor doen we voornamelijk zelf onderzoek. Via de database van Studiekeuze123 kunnen wij elk moment bekijken welke opleidingen op dit moment actueel zijn. Hierbij kunnen we meteen zien in welke vormen en talen de opleiding wordt aangeboden.

Instroomcijfers

In de kolommen ‘Instroom voltijd’, ‘Instroom deeltijd’ en ‘Instroom duaal’ staat per opleidingsvorm aangegeven hoeveel studenten er het afgelopen jaar zijn ingestroomd. Hierbij worden enkel studenten die voor het eerst het hoger onderwijs instromen meegerekend. Wanneer je een vinkje in een van deze drie kolommen ziet staan, betekent dit dat de instelling deze opleiding wél in die opleidingsvorm aanbiedt, maar dat het exacte instroomcijfer niet bekend is. Logischerwijs betekent een kruisje (x) in deze drie kolommen dat de opleiding niet in die opleidingsvorm wordt aangeboden.

We halen dit feit uit de studiekeuzedatabase, met peildatum 21 september 2026. Neveninschrijvingen, andere inschrijfvormen en mensen die in februari zijn ingestroomd worden niet meegeteld. Minorstudenten van andere opleidingen worden wel meegeteld. Vervolgens checken we zelf op de webpagina’s van de opleidingen of onze verzamelde informatie klopt.

De studiekeuzedatabase bevat niet alle instroomcijfers van particuliere hogescholen. Deze worden door Keuzegids bij de particuliere instellingen opgevraagd, waarna ze door de instellingen aan ons geleverd worden. Dit jaar hebben wij de gegevens ontvangen van:

  • Business School Notenboom 
  • Hogeschool TIO 
  • IVA Driebergen 
  • The New School 
  • SOMT University for Physiotherapy
  • SDO Hogeschool voor Moderne Bedrijfskunde
  • Unknown University of Applied Sciences

Voertaal

Voor de voertaal doen wij eigen onderzoek op de websites van opleidingen. De gegevens uit landelijke bronnen (croho-register, studiekeuzedatabase) blijken namelijk niet volledig en correct.

  • en als de opleiding vanaf het begin Engelstalig is (deels Engelse literatuur telt niet als Engels)
  • nl als de opleiding hoofdzakelijk Nederlandstalig is
  • nl/en als er keus is tussen een Nederlands- en een Engelstalige track

Collegegeld

Vermeld is het tarief dat voltijdstudenten (die voor het eerst gaan studeren) in studiejaar 2027-2028 betalen voor het eerste jaar van de opleiding. Wordt een opleiding alleen in deeltijd of duaal aangeboden, dan tonen we het collegegeldtarief van de deeltijd- of duale variant. Bij een opleiding die zowel in deeltijd als duaal gevolgd kan worden, geven we het collegegeldtarief van de deeltijdvariant weer. Bij de bekostigde hogescholen betaalt de student vrijwel altijd het wettelijk collegegeld. Voor studiejaar 2027-2028 is dit 2.771 euro. In enkele gevallen mogen bekostigde instellingen van dit tarief afwijken. Dan is dit vermeld. Bij particuliere opleidingen varieert het collegegeldtarief voor het eerste jaar van de opleiding sterk. Het collegegeldtarief van particuliere instellingen is in de gids terug te vinden als de instelling dat bij ons heeft aangeleverd.

Prestaties

Eerst beoordelen we de prestatiecijfers. ‘Doorstroom naar jaar 2’ laat zien of er na het eerste jaar relatief meer of minder studenten staan ingeschreven als student. Onder ‘Diploma na 5 jaar’ zie je of er relatief meer of minder studenten binnen vijf jaar zijn afgestudeerd aan de desbetreffende opleiding (we gaan uit van vijf jaar: vier jaar plus een jaar uitloop). Voor de Ad’s kijken we alleen naar de ‘Doorstroom naar jaar 2’. De data voor beide thema’s halen we uit de studiekeuzedatabase. Het openbare rendementsdashboard van de Vereniging Hogescholen kan als richtlijn worden gebruikt, maar hanteert niet exact dezelfde parameters. Minorstudenten van andere opleidingen worden ook meegeteld.

Doorstroom naar jaar 2

Dit betreft het aandeel studenten dat doorstroomt naar het tweede jaar. Hiervoor kijken we naar het percentage studenten dat is uitgevallen (m.a.w. dat niet meer ingeschreven staat bij een door de NVAO geaccrediteerde opleiding) én dat na het eerste jaar van studie is gewisseld.

Door het percentage uitgevallen en gewisselde studenten en studenten dat niet het benodigde aantal ECTS heeft behaald om door te gaan af te trekken van het totaal (100%), komen we uit op het aandeel studenten dat wél doorstroomt naar het tweede jaar van de opleiding.

Elke opleiding krijgt een symbool toegekend volgens onderstaande normen:

Norm doorstroom hbo-bachelors 2026
SymboolDoorstroom naar jaar 2
– – –< 39,2%
– –39,2% – 50,9%
–51,0 – 62,7%
•62,8% – 74,5%
+74,6% – 86,2%
++> 86,2%
Norm doorstroom associate degrees 2026
SymboolDoorstroom naar jaar 2
– – –< 44,0%
– –44,0% – 54,7%
–54,8% – 65,5%
•65,6% – 76,2%
+76,3% – 86,9%
++> 86,9%

Diploma na 5 jaar

Dit is het percentage van alle eerstejaars dat na 5 jaar (nominale duur van een hbo-bachelor +1) een diploma heeft van de desbetreffende opleiding aan de desbetreffende instelling. De gegevens zijn van de meest recente jaargangen, waarbij het als laatste de eerstejaars van 2020 betreft. Deze studenten hebben in september 2025 vijf jaar gestudeerd.

Elke opleiding krijgt een symbool toegekend volgens onderstaande normen:

Norm studiesucces hbo-bachelors 2026
SymboolDiploma na 5 jaar
– – –< 6,7%
– –6,7% – 21,1%
–21,2% – 35,5%
•35,6% – 50,0%
+50,1% – 64,4%
++> 64,4%

Oordelen

Het gedeelte ‘oordelen’ is gebaseerd op de studentenoordelen uit de Nationale Studenten Enquête (NSE) 2026, uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van Landelijk Centrum Studiekeuze.

Studentoordelen

De studentenoordelen van de hbo-bachelors zijn gebaseerd op de resultaten van de NSE 2026. De weergave van studentenoordelen in de Keuzegids betreft eigen selecties en bewerkingen van deze data, afkomstig uit het “landelijk benchmarkbestand” van de NSE. Daarom zijn onze oordelen niet per definitie hetzelfde als de oordelen in andere publicaties van de NSE (bijvoorbeeld op de website Studiekeuze123.nl). Zo kijken we alleen naar concrete vragen uit de NSE, bijvoorbeeld over de docenten of de praktijkgerichtheid. Algemene vragen als ‘zou je de opleiding aanraden aan anderen’, gebruiken we niet. Hieronder vind je een uitgebreidere uitleg over onze bewerkingen en normen.

Onze bewerkingsstappen
Onze bewerking van de studentenoordelen omvat de volgende stappen:

– Berekening van gemiddelde vraagscores per opleiding;
– Berekening landelijk hbo-gemiddelde per vraag – met weging op basis van populatieverhoudingen;
– Selectie van alle representatieve vragen, met optimale aansluiting op vragen uit het verleden*;
– Ordening in 5 hoofdthema’s + berekening van themascores per opleiding/groep opleidingen*;
– Bepaling klassengrenzen per hoofdthema, voor +/- scores in de Keuzegids;
– Toepassing klassenindeling;
– Controle kansverdeling;
– Verwerking in de ranking tabellen, samen met studiesuccescijfers.

De door ons gehanteerde normen kunnen tot gevolg hebben dat een opleiding bij ons geen oordeel krijgt, terwijl deze wel een oordeel heeft op de website Studiekeuze123.nl.

Alle vragen van de vijf door ons geselecteerde thema’s worden meegenomen in de berekening. Om een beeld te geven van de vragen die er per thema worden gesteld, geven we hier een aantal voorbeelden:

Studentenoordelen Keuzegids Hbo 2026: de thema-indeling
Hoofdthema Vraagnummer Korte formulering
 1. INHOUD Q5a Aansluiting inhoud bij actuele ontwikkelingen
 Q5b Inhoudelijke kwaliteit studiemateriaal
 Q5c Niveau opleiding
 Q5d Gehanteerde werkvormen
 Q5g Mate waarin inhoud uitdagend is
 2. DOCENTEN Q10a Docenten betrokken
 Q10b Didactische kwaliteit docenten
 Q10c Inhoudelijk deskundig
 Q10d Kennis over beroepspraktijk
 Q10e Kwaliteit begeleiding
 3. TOETSING Q15a Aansluiting op inhoud opleiding
 Q15b Duidelijkheid criteria
 Q15c Toetsing op kennis/inzicht
 Q15d Toetsing vaardigheden
 4. VOORBEREIDING LOOPBAAN Q8a Opdoen beroepsvaardigheden
 Q8b Contact beroepspraktijk
 5. SFEER Q17c Veilig jezelf zijn
 Q17d Thuis voelen bij opleiding
 Q17h Docenten open voor feedback
 Q17i Opleiding open voor feedback

De scores per thema zijn gebaseerd op het gemiddelde van de onderliggende vraagscores.

Alle opleidingsscores op onze thema’s worden vergeleken met het landelijk gemiddelde van alle hbo-bachelors. Hieronder worden de klassengrenzen per thema weergegeven. De scores in de Keuzegids zijn dus afgeleid van de absolute scores uit de Nationale Studenten Enquête, maar de Keuzegids vertaalt dit naar relatieve scores. Wij tonen het verschil tussen de opleiding en het landelijk gemiddelde. De klassenbreedte is ontleend aan de standaarddeviaties van alle oordelen.

Totaalscore/ oordeel

De tabellen staan vol plusjes, minnetjes en bolletjes, die aangeven of een opleiding beter, slechter of gelijk aan de gemiddelde hbo-opleiding scoort. Ook zie je het eindoordeel uitgedrukt in nul tot vijf sterren. Bovendien zijn opleidingen met een eindoordeel van 75 punten of meer ‘topopleiding’. Dit kun je zien aan een medaille voor de tabel.

Kijk bij de tabellen niet puur naar welke opleiding bovenaan staat. Je kunt namelijk ook zien hoeveel kwaliteitsverschil er is tussen de opleidingen. Zo kan een opleiding als laatste eindigen en toch prima onderwijs bieden of kunnen juist alle opleidingen, inclusief de opleiding die bovenaan staat, van mindere kwaliteit dan gemiddeld zijn.

Totaalscore

Samengevoegd zijn er nu 6 of 7 thema’s: 1 (Ad’s) of 2 (bachelors) vanuit de prestatiecijfers en 5 vanuit de Nationale Studenten Enquête van het Landelijk Centrum Studiekeuze (inhoud t/m sfeer). Bij de bachelors tellen de prestaties voor 28,6% mee, de oordelen voor 71,4%. Bij de associate degrees is er maar sprake van één prestatiecijfer (doorstroom naar jaar twee), waardoor dit voor 16,7% meetelt, en de oordelen voor 83,3%.

Voor de ranglijsten van deze Keuzegids zijn originele gegevens omgerekend naar een 6-puntsschaal, die loopt van (- – -) via • tot (++). Dit houdt in dat elk thema een score krijgt met een waarde tussen de 0 (- – -) en de 10 (++). Waarbij 6 (•) voor een neutrale score staat. De totaalscore is een optelsom van de de score * de weging per thema.

Het resultaat is een cijfer op een schaal van 0 tot 100. De gemiddelde opleiding scoort tussen de 56 en 65 punten.

Totaalscore

Het totaaloordeel is een afgeleide van de totaalscore. Hoe hoger de score, hoe hoger het oordeel. De classificatie van het oordeel is als volgt:

Classificatie totaaloordeel
 Totaalscore Classificatie Oordeel
< 45 ruim ondergemiddeld 1 ster
45 – 54 ondergemiddeld2 sterren
55 – 64gemiddeld3 sterren
65 – 74bovengemiddeld4 sterren
75 – 84ruim bovengemiddeld4,5 ster
> 84ver bovengemiddeld5 sterren

Arbeidsmarkt

In elk artikel in de Keuzegids vind je cijfers over de baankansen na je studie. Deze gegevens komen uit de de HBO-Monitor 2025, een grote enquête onder pas afgestudeerden (1,5 jaar na afstuderen). Wij willen die gegevens zo verwerken dat je een eerlijke vergelijking tussen de studies krijgt. Met hulp van het onderzoeksinstituut ROA van de Universiteit Maastricht is het gelukt om deze vergelijking te maken. We tonen:

  • Cijfers over afgestudeerden. ‘Afgestudeerd’ betekent: in bezit van een hbo-bachelor;
  • Landelijke cijfers per vakgebied, waarbij de gegevens van verwante opleidingen (binnen de beroepsgroep) samen worden genomen. Hierdoor hebben we geen last van kleine steekproefaantallen. Dit geeft een realistischer en betrouwbaarder beeld;
  • Gemiddelde cijfers, zonder extremen. We schrappen zeldzame outliers (de bovenste en onderste 2%), omdat ze onwaarschijnlijk zijn en de statistiek van één vakgebied scheef kunnen trekken.

Bruto maandsalaris

Voor de berekening van het bruto-maandsalaris is gekeken naar het feitelijke inkomen dat iemand opgeeft. Dat is inclusief neveninkomsten en bij parttime werken zonder terugrekening naar het fulltime salaris. Hierdoor kan het gemiddelde salaris in een vakgebied waar het uurloon hoog ligt, laag uitvallen omdat er meer parttime gewerkt wordt.

Werkt op hbo-niveau

Aan afgestudeerden wordt gevraagd welk opleidingsniveau er vereist was voor hun huidige functie. Als dit ten minste op het eigen opleidingsniveau was, telt iemand mee voor het vermelde percentage ‘Werkt op hbo-niveau’.

Goed voorbereid op baan

Voor de statistieken over de tevredenheid met de startpositie van afgestudeerden, gebruiken we de vraag: ‘Vormde je opleiding een goede basis voor je start op de arbeidsmarkt?’. Keuzegids vermeldt per vakgebied het percentage afgestudeerden dat hier ‘goed’ of ‘zeer goed’ heeft geantwoord.

Werkloos

Hier tonen we het percentage afgestudeerden dat anderhalf jaar na afstuderen nog werkzoekend is. Meegenomen zijn alleen degenen die op het moment van enquêteren aangaven actief op zoek te zijn naar werk. 

Instellingsrankings

In deze Keuzegids staan ook instellingsrankings, waarin we instellingen als geheel beoordelen en tegen elkaar afzetten. In de Keuzegids hbo gaat het om de volgende rankings:

  • Ranking ‘Grote hogescholen’ (instellingen met ≥ 10.000 studenten)
  • Ranking ‘Middelgrote hogescholen’ (instellingen met <10.000 studenten en minimaal 4 beoordeelde hbo-bachelors)
  • Ranking ‘Associate degrees’ (instellingen met minimaal 4 beoordeelde associate degrees)


Om deze instellingen met ieder een uniek studieaanbod op een eerlijke manier met elkaar te kunnen vergelijken, maken we gebruik van een speciale berekening:

Instellingsscore = 60 + afwijkingsscore

Er is gekozen voor de neutrale score van 60, omdat dit de totaalscore is wanneer je op elk thema een “•” scoort: de ultieme gemiddelde score. De instellingscore en de totaalscore van de opleidingen hebben zo een vergelijkbare scoring. Hieronder lees je meer over de berekening van de afwijkingsscore.

Stap 1: verschil met het landelijk gemiddelde berekenen

Eerst wordt per opleiding van de betreffende instelling gekeken hoe deze scoort vergeleken met het landelijk gewogen gemiddelde.
‘Gewogen’, omdat er bij het berekenen van het gemiddelde rekening gehouden wordt met de grootte van de opleidingen.

Bijvoorbeeld: de opleiding werktuigbouwkunde van instelling X scoort 66 punten, 4 punten onder het gemiddelde van alle werktuigbouwkunde-opleidingen.

Stap 2: compenseren voor de grootte van de opleiding

Het verschil met het landelijk gewogen gemiddelde wordt vermenigvuldigd met het aantal studenten dat deze opleiding volgt.

Bijvoorbeeld: de opleiding werktuigbouwkunde heeft 1000 studenten. 1000 *- 4 = – 4000. In stap 2 krijgt de bachelor werktuigbouwkunde – 4000 punten.

Stap 3: de scores van alle beoordeelde opleidingen optellen

De punten van alle opleidingen van de betreffende instelling worden bij elkaar opgeteld.

Bijvoorbeeld: instelling X heeft drie opleidingen:

– De opleiding werktuigbouwkunde scoort 66 punten, 4 punten onder het gemiddelde. De opleiding heeft 1000 studenten. De score bedraagt: -4 x 1000 = -4000 punten.

– De opleiding communicatie scoort 68 punten, 6 punten boven het gemiddelde. De opleiding heeft 500 studenten. De score bedraagt: 6 x 500 = 3000 punten.

– De opleiding toegepaste psychologie scoort 64 punten, 4 punten boven het gemiddelde. De opleiding heeft 2000 studenten. De score bedraagt: 4 x 2000 = 8000 punten.

Totaal: –4000 + 3000 + 8000 = 7000 punten

Stap 4: de afwijkingsscore berekenen

Om op een gewogen afwijkingsscore te komen, wordt in de laatste stap de score uit stap 3 gedeeld door het totaalaantal studenten van de instelling.

Bijvoorbeeld: bovenstaande hogeschool heeft in totaal 7000 punten en telt 3500 studenten, verdeeld over drie opleidingen.

De afwijkingsscore: 7000 / 3500 = 2.
De instellingsscore: 60 + de afwijkingsscore.

Voor instelling X is de instellingsscore dus 62.

De Keuzegidsen van dit jaar

Welke opleiding je ook zoekt — er is een Keuzegids voor jou.
Bekijk hieronder de gidsen voor mbo, hbo, universiteit en master, en vind de studie die écht bij je past.

Keuzegids mbo 2026

Online & fysiek beschikbaar

Keuzegids hbo 2026

Online & fysiek beschikbaar

Keuzegids universiteiten 2026

Online & fysiek beschikbaar

Keuzegids masters 2026

Online beschikbaar